لطيف قزوينى
43
فوائد الطفية ( فارسى )
* فى أدوية الفمّ ، فى بطلان الذّوق لسان - كه بنى نوع انسان را اسباب ادراك تلذّذات اطعمه و اشربه است - به لفظ فارسيان زبانش نامند . يكى از حواسّ خمسهء ظاهره است و حسّ ذوق را حضرت بارى - جلّ شأنه - در او قرار داده ، و او منبعى است بالطّبع شيرين و خوشگوار ؛ و هرگاه شيرين و خوشگوار نبودى هر آيينه ادراك ترشى و تلخى و شورى و بىمزّگى را ننمودى و امتياز ميانهء حالت صحّت و مرض نكردى . پس هرگاه طبيعت را اعلالى و اختلالى نباشد ، لسان را نيز علّتى نخواهد بود . و هو يتعلّل باعلال امزجة الدّماغية و ساير الاعضاء فى الاغلب و قد يذهب حسّ الذّوق حتّى لا يتميّز العليل بين الحارّ و البارد و الحامض و الحلو . سبب آن « 56 » رطوبت فضليّهاى است كه حاصل مىشود در اعصاب ليّنهء منبته در سطح لسان . علاجش تنقيهء دماغ است به ايارج فيقرا بعد از منضجى از ماء الاصول و غرغره به عاقرقرحا و مويزج و خردل . هرگاه از مادّهء حرارت بوده باشد ، غرغره نمايند از طبيخ ريباس و گل سرخ و سماق و سكنجبين . و گاهى احساس مىنمايد عليل در طعم دهان زيادتى تلخى ، كه آن دليل است بر غلبهء صفرا ؛ و گاهى بر شيرينى ، كه دليل است بر غلبهء خون و بلغم ؛ و زمانى به ترشى كه آن دليل است بر زيادتى بلغم و سودا . علاج همهء آنها به غراغر و منضجات و مسهلات موافقهء هر خلط است بنا بر رأى معالج عصر .
--> ( 56 ) . منظور سبب زوال حسّ ذوق است كه در عبارت عربى پيش از آن بيان شده است .